O parku

Park utworzono w celu ochrony cennych kompleksów leśnych w pobliżu Żalina, Czułczyc i Sawina oraz łąk i torfowisk z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin i zwierząt.

Położenie administracyjne (powiat/gminy): Powiat chełmski / Chełm (wiejska), Dorohusk (wiejska), Kamień (wiejska), Sawin (wiejska), Ruda Huta (wiejska)

Rozporządzenie Wojewody Lubelskiego w sprawie Chełmskiego Parku Krajobrazowego

Rozporządzenie Wojewody Lubelskiego zmieniające rozporządzenie w sprawie Chełmskiego Parku Krajobrazowego [1]

Rozporządzenie Wojewody Lubelskiego zmieniające rozporządzenie w sprawie Chełmskiego Parku Krajobrazowego [2]

Chełmski Park Krajobrazowy rozciąga się na północny-wschód od Chełma. Park położony jest w całości w powiecie chełmskim, a swoim zasięgiem w dużej mierze obejmuje gminy: Sawin, Chełm, Ruda-Huta i Dorohusk, a także w niewielkim fragmencie gminę Kamień. Jego strefę otulinową stanowi środkowa część Chełmskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Celem utworzenia Parku była ochrona dużych kompleksów leśnych oraz wilgotnych łąk i torfowisk graniczących z suchymi, ciepłolubnymi murawami, które w połączeniu z lekko pofalowaną rzeźbą terenu ukształtowaną między innymi przez kras kredy piszącej, wpisują się w charakterystyczny krajobraz makroregionu Polesia Wołyńskiego. Poza wymienionymi elementami podlegającymi szczególnej ochronie, obszar ten ma charakter wybitnie rolniczy. Największym miastem, przylegającym do Parku jest Chełm – ważny ośrodek przemysłowo-usługowy oraz węzeł komunikacyjny.

Położenie na pograniczu dwóch mezoregionów: Pagórów Chełmskich oraz Obniżenia Dubieńskiego sprawia, że rzeźba terenu, a tym samym i krajobraz Parku cechuje przejściowy charakter. Część północno-zachodnia (Pagóry Chełmskie) wyróżnia się wyjątkowością krajobrazową, która wynika z budowy geologicznej obszaru. Elementy nizinne – rozległe zatorfione kotliny, zazębiają się tu z  elementami rzeźby typowo wyżynnej – pojedynczymi wzgórzami ostańcowymi, co czyni rzeźbę terenu niezwykle urozmaiconą. To tutaj odnajdziemy najwyższy punkt Chełmskiego Parku Krajobrazowego - wzniesienie Libika (227 m n.p.m.), znajdujące się w północnej części jego otuliny. Południowo-wschodnią część Parku (Obniżenie Dubieńskie) stanowi rozległe obniżenie o lekko falistej rzeźbie, pochylone ku Dolinie Środkowego Bugu. Mimo pozornej monotonii krajobrazowej jest to obszar zróżnicowany pod względem skał osadowych (skały kredowe, utwory glacjalne dwóch zlodowaceń, peryglacjalne, organogeniczne). Najstarszymi utworami odsłaniającymi się na powierzchni są margle, opoki margliste i kreda pisząca górnej kredy. Na ich podłożu rozwinęły się formy krasowe (werteby, uwały), reprezentujące tzw. typ krasu kredy piszącej. Znaczne powierzchnie zajmują tu obszary torfowisk węglanowych: największe z  nich – Bagno Serebryskie, Brzeźno i  Roskosz są dodatkowo objęte ochroną rezerwatową.

Park położony jest w zlewni Bugu. Obszar odwadniany jest przez Kanał Świerżowski oraz rzekę Uherkę wraz z jej dopływami:  Lepituchą, Gdolanką, i Rzeczką, która jako jedyna zachowała swój naturalny charakter. Na terenie Parku brak jest typowych źródeł. Strefy źródliskowe cieków stanowią torfowiska, które zajmują rozległe obniżenia w południowo-wschodniej części obszaru.

Do wód stojących należą jedynie 2 zbiorniki: niewielkie, naturalne jezioro „Słone” o powierzchni ok. 5 ha w północno-zachodniej części Parku oraz utworzony w latach 60-tych zbiornik retencyjny „Stańków” o powierzchni ok. 40 ha, położony na północ od Chełma. Charakterystycznym elementem rzeźby terenu są tutaj owalne oczka wodne o powierzchni do kilkuset metrów kwadratowych i głębokości do kilku metrów, o niewielkim nachyleniu zboczy – werteby krasowe. Stanowią one formy krasowe reprezentujące „kras kredy piszącej”, rozwijający się na skałach marglistych. Zasilane są głównie przez wody opadowe i podskórne. Przy przedłużającym się okresie bezdeszczowym zagłębienia te wysychają, odsłaniając osady denne. Na torfowiskach, w dawnych miejscach wydobycia torfu istnieją liczne torfianki – małe oczka wodne, które dziś pełnią funkcję siedlisk przyrodniczych.