Flora

Zróżnicowanie warunków glebowych, wilgotnościowych, a także różnych form użytkowania tego terenu spowodowały dużą różnorodność świata roślin. Specyficzne cechy szaty roślinnej uwarunkowane są obecnością węglanu wapnia w podłożu. Zaznacza się to dużym udziałem roślin wapniolubnych w niemal każdej formacji roślinnej Parku.

Lasy, które zajmują niemal połowę powierzchni Parku to głównie wytworzone na żyznych siedliskach — lasy świeże i mieszane świeże, które powstały w warunkach słabego oddziaływania wód gruntowych. Dosyć duży jest również udział siedlisk wilgotnych i bagiennych, do których zalicza się Las Żaliński. Do najciekawszych zbiorowisk leśnych, stanowiących potencjalną roślinność naturalną Polesia Wołyńskiego, należą świetliste dąbrowy z bogatym runem, obfitującym w gatunki sucho i ciepłolubne oraz olsy środkowoeuropejskie z domieszką brzóz. Największą powierzchnię zajmują tutaj zaś grądy subkontynentalne w odmianie wołyńskiej. Na szczególną uwagę, ze względu na swą odmienność siedliskową, zasługuje niewielki fragment lasu, położony w centralnej części Parku. Jest to starodrzew sosnowy, wykształcony na ubogim siedlisku boru bagiennego z roślinami charakterystycznymi dla torfowiska wysokiego. W świetlistych dąbrowach występują rzadkie gatunki roślin: obuwik pospolity, tojad dzióbaty, pluskwica europejska, naparstnica zwyczajna, orlik pospolity. W grądach dostrzec można barwinek pospolity, buławnika czerwonego i wielkokwiatowego, groszek wschodniokarpacki czy parzydło leśne. Nieużytkowane rolniczo zbocza kredowych ostańców, porośnięte widnym lasem oraz suchymi łąkami, stanowią siedliska interesującej roślinności stepowej. Wśród charakterystycznych gatunków należących do tej grupy roślin są m.in. miłek wiosenny, wisienka stepowa, dziewięćsił bezłodygowy, goryczka krzyżowa, storczyk kukawka czy aster gawędka.

Wśród zbiorowisk nieleśnych szczególnie interesujące są torfowiska. Są to w zdecydowanej większości torfowiska niskie, jedynie w północnej części Leśnictwa Czułczyce występuje niewielkie, leśne torfowisko wysokie. Torfowiska niskie występują tu w bardzo rzadkim podtypie torfowisk węglanowych, stąd ich zwyczajowa nazwa Chełmskie Torfowiska Węglanowe. Swój specyficzny charakter zawdzięczają one osadzaniu się węglanu wapnia w torfie za pośrednictwem wód opadowych, które wypłukują go z okolicznych wzniesień. Przesycenie węglanem wapnia chełmskich torfowisk powoduje, że posiadają one odczyn zasadowy. Jest to wyjątek dla torfowisk, posiadających z reguły odczyn kwaśny. Charakterystyczne jest tu sąsiedztwo roślinności o skrajnie różnych wymaganiach — wilgociolubnej roślinności torfowiskowej z suchociepłolubną roślinnością wapiennych wysepek — tzw. „grądzików”. Na torfowiskach odnotowano ok. 690 gatunków roślin naczyniowych, spośród których ok. 40 podlega ochronie prawnej.

Dominującym zbiorowiskiem roślinności na tutejszych torfowiskach jest szuwar wysokoturzycowy, w którym dużą powierzchnię zajmują zwarte łany kłoci wiechowatej, tworzące  szuwar kłociowy. Gatunek ten, podlegający ścisłej ochronie prawnej, stanowi tu najobfitszą populację w Polsce, liczącą wiele tysięcy osobników. W miejscach okresowo suchych kłoć wiechowata ustępuje roślinności łąkowej. W licznych torfiankach można spotkać zespoły: grzybieni białych, okrężnicy bagiennej, żabiścieku pływającego oraz łąk ramienicowych. Wokół szuwaru kłociowego strefę ekotonalną tworzą zespoły turzyc: darniowej, tunikowej, dwustronnej, prosowej i turzycy Buxbauma, oraz zespoły marzycy rudej i turzycy Davalla. Obrzeża torfowisk zajmują wilgotne łąki. Największe powierzchnie zajmuje zespół z dominującą trzęślicą modrą. Spotkać tu także można wiele okazałych i rzadkich bylin: goździka pysznego, kosaćca syberyjskiego, kosatkę kielichową, ciemiężycę zieloną, czarcikęs łąkowy, goryczkę wąskolistną czy zerwę kulistą. Istotnym elementem krajobrazu torfowisk są grądziki, które pierwotnie porastały zbiorowiska leśne. Obecnie zostały wyparte antropogenicznymi murawami kserotermicznymi. Rośnie tutaj m.in: oman wąskolistny, szałwia łąkowa oraz głowienka wielkokwiatowa. We florze torfowisk występuje kilkanaście storczyków: kukawka i dwulistnik muszy, kukułki: krwista, plamista i szerokolistna, kruszczyki: błotny i szerokolistny, podkolan biały, gnieźnik leśny oraz listera jajowata. Osobliwością torfowisk jest przede wszystkim języczka syberyjska, która należy do najrzadszych i najbardziej zagrożonych roślin naczyniowych w Polsce. Ten przedstawiciel astrowatych posiada w naszym kraju jedynie 6 stanowisk w tym 2 położone na terenie Chełmskich Torfowisk Węglanowych.