Szkolenie w Parku Krajobrazowym "Lasy Janowskie"

W Parku Krajobrazowym Lasy Janowskie odbyło się szkolenie terenowe poświęcone tropom ssaków w zimie oraz rozpoznawania innych śladów bytowania. Wydarzenie miało charakter praktyczny i edukacyjny, a jego celem było pogłębienie wiedzy uczestników na temat obecności dużych ssaków oraz drapieżników w ekosystemach leśnych oraz metod ich monitoringu.

Szkolenie miało charakter terenowy i polegało na praktycznej nauce identyfikacji oraz interpretacji tropów wilka w warunkach zimowych, odróżniania ich od śladów innych gatunków zwierząt oraz identyfikowania dodatkowych oznak obecności, takich jak ścieżki wędrówek, miejsca znakowania terenu czy pozostałości po żerowaniu. Zajęcia odbywały się na obszarze naturalnego występowania gatunku, przy stabilnej pokrywie śnieżnej umożliwiającej dokładną obserwację śladów.

Wydarzenie rozpoczęło się o godzinie 11:00 w ostoi konia biłgorajskiego w Szklarni. Po krótkiej instrukcji udzielonej przez pracownika Oddziału w Janowie Lubelskim wyruszyliśmy w teren. Uczestnicy zostali podzieleni na trzy grupy, z których każda wyruszyła na inną, wcześniej wyznaczoną trasę badawczą. Takie rozwiązanie pozwoliło na efektywne objęcie większego obszaru parku oraz porównanie wyników obserwacji z różnych siedlisk leśnych.

Wszystkie odnalezione tropy i ślady były zaznaczane przy użyciu urządzeń GPS. Pozyskane w ten sposób dane posłużą do analizy rozmieszczenia wilków na terenie Lasów Janowskich w najbliższej okolicy ostoi konia biłgorajskiego oraz stanowią cenny materiał do monitoringu populacji tego chronionego gatunku. Uczestnicy zapoznali się również z zasadami bezpiecznego poruszania się w terenie oraz etyką prowadzenia badań przyrodniczych.

Głównym założeniem naszego szkolenia było sprawdzenie w jakiej odległości od ostoi konia biłgorajskiego napotkamy tropy oraz ślady bytowania wilków.

Bliska obecność wilka w pobliżu wolno żyjącego stada koni biłgorajskich może wywoływać szereg reakcji i mieć różny wpływ na zachowania oraz dobrostan koni. Choć wilk jest gatunkiem chronionym i fascynującym elementem lokalnej fauny, jego pojawienie się w bezpośrednim sąsiedztwie stad może wywołać zarówno reakcje behawioralne, jak i zmiany w dynamice zachowań stadnych.

Obecność wilka przy stadzie koni biłgorajskich w Ostoi w Szklarni może wpływać przede wszystkim na zachowania alarmowe i ostrzegawcze koni oraz ich wykorzystanie przestrzeni, a także wywoływać u nich podwyższoną czujność, co jest naturalną odpowiedzią na potencjalne zagrożenie. Stado może wykazywać wzrost uwagi na otoczenie, częstsze obserwowanie kierunku, z którego dochodzą sygnały drapieżnika, a także bardziej zwartą formację podczas spacerów czy żerowania. W sytuacji regularnej obecności wilka konie mogą unikać określonych fragmentów pastwiska lub terenu, wybierając miejsca, które wydają się im bezpieczniejsze (np. bardziej otwarte przestrzenie lub tereny bliżej ludzi/stajni). Zmiany te mogą wpływać na ich naturalne wzorce żerowania i aktywności.

Przewlekła ekspozycja na potencjalne zagrożenie może powodować subiektywne stresy u niektórych osobników, szczególnie u młodych lub bardziej wrażliwych koni.

W większości europejskich przypadków wilki nie atakują regularnie zdrowych dorosłych koni, preferując dziką zwierzynę, jednak ich obecność nadal może oddziaływać na komfort i dynamikę stada.

Wilk jest zwierzęciem wysoce inteligentnym, funkcjonującym w silnie zorganizowanych grupach rodzinnych – watahach. Charakteryzuje się rozwiniętą komunikacją opartą na sygnałach dźwiękowych, zapachowych i postawie ciała. Wilk posiada doskonały węch, bardzo dobry słuch oraz dobre widzenie zmierzchowe i nocne, co czyni go skutecznym drapieżnikiem.

Jest przystosowany do długodystansowych wędrówek – potrafi pokonywać kilkadziesiąt kilometrów dziennie. Wilki polują zespołowo. Najczęściej eliminują osobniki słabsze, chore lub młodociane, pełniąc rolę regulacyjną w ekosystemie.

Wilk potrafi funkcjonować w bardzo zróżnicowanych siedliskach – od lasów nizinnych, przez góry, po tereny rolnicze, jeśli dostępna jest baza pokarmowa i odpowiednia przestrzeń do życia.

Tropy wilka są bardzo duże. Długość pojedynczego tropu to około 13 cm a szerokość 7-8 cm. Wyraźne są tylko przednie pazury palców, boczne pazury są znacznie mniej widoczne. Pomiędzy wszystkimi opuszkami w centrum tropu tworzy się przerwa w kształcie litery X. Opuszka śród stopowa przyjmuje kształt trójkąta. Wilki szybko się przemieszczają, tropy tylnej łapy nachodzą na tropy przedniej, dlatego ich układ tropów przebiega liniowo i nazywamy je sznurowaniem.

Podczas podsumowania przy wspólnym ognisku okazało się, że bardzo świeże ślady bytowania wilka oznaczono w odległości nie większej jak 100 metrów od ostoi konia biłgorajskiego.

Szkolenie było doskonałą okazją do połączenia wiedzy teoretycznej z praktyką terenową oraz do lepszego zrozumienia roli wilka w ekosystemie leśnym. Park Krajobrazowy Lasy Janowskie po raz kolejny okazał się idealnym miejscem do prowadzenia działań edukacyjnych i przyrodniczych, sprzyjających ochronie dzikiej fauny i podnoszeniu świadomości ekologicznej.

Tekst: J.Kiszka, S. Odrzywolska ZLPK o Janów Lubelski

Fot: S. Odrzywolska