Podsumowanie roku buka zwyczajnego Fagus sylvatica w Zespole Lubelskich Parków Krajobrazowych
2025 rok w Zespole Lubelskich Parków Krajobrazowych przebiegał pod rozłożystą koroną buka zwyczajnego. Drzewa o wyjątkowym znaczeniu dla siedlisk leśnych czterech parków krajobrazowych: Szczebrzeszyńskiego, Krasnobrodzkiego, Południoworoztoczańskiego i Skierbieszowskiego. Wybór tego drzewa na gatunek roku 2025 nie był przypadkowy. W tym czasie swoją 30 rocznicę powstania obchodziŁ Skierbieszowski Park Krajobrazowy, w którym buk dominuje w kompleksach leśnych. Poza tym to tam jest to drzewo wyjątkowe. W Skierbieszowskim Parku Krajobrazowym lasy bukowe wykształciły się na siedlisku grądowym i występują poza północno-wschodnią ścisłą granicą zasięgu. Lasy nie tworzą tutaj zwartych drzewostanów, znajdują się głównie na głębokich lessach, gdzie wywóz drewna jest trudny ze względu na głębokie wąwozy i wyniesienia. Tutejsze buki wyróżniają się dorodnością i ekspansywnością.
W związku z tak pięknym jubileuszem pojawił się pomysł na posadzenie symbolicznych buków na terenie Skierbieszowskiego Parku Krajobrazowego. Pierwsze drzewka z pamiątkową tabliczką pojawiły się koło Gminnego Ośrodka Kultury i Samorządowego Przedszkola w Skierbieszowie.W wydarzeniu uczestniczył Wicemarszałek Województwa Lubelskiego Marek Wojciechowski, oraz Wójt Skierbieszowa Stanisław Sokal. Kolejne drzewko w towarzystwie władz lokalnych posadzono koło Szkoły Podstawowej w Siennicy Nadolnej. Z tej okazji odbyło się również wydarzenie w Gminnym Ośrodku Kultury w Fajsławicach podczas, którego sadzonki otrzymali z rąk Członka Zarządu Województwa Lubelskiego Marcina Szewczaka oraz Wójta Gminy Fajsławice Janusza Pędzisza, przedstawiciele władz lokalnych z miasta Krasnystaw, Izbica, gmin: Żółkiewka, Rudnik, Kraśniczyn, Łopiennik Górny, Siennica Różana i Fajsławice. Podczas wydarzenia prelekcję wygłosił Dyrektor Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych Paweł Łapiński (Szczegóły wydarzenia: https://www.gokfajslawice.pl/artykul/188,bukowe-sadzonki-w-fajslawicach-zielona-inwestycja-w-przyszlosc-kraszczad). Ponad 300 sadzonek buków otrzymali również mieszkańcy z terenu Skierbieszowskiego Parku Krajobrazowego oraz z terenu gmin projektowanego Kraszczadzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Działania dotyczące gatunku roku Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych skupiły się głównie na edukacji. Powstała prezentacja, która ułatwiła prowadzenie pogadanek w placówkach oświatowych. O tym jak rozpoznać buk, o jego właściwościach jak i organizmach z nim związanych chętnie dowiadywali się zarówno ci najmłodsi, jak i starsi. W ten sposób buk poznały bez mała 374 osoby. 176 osób wzięło udział w naszych konkursach plastycznych: „Pierwsze spotkanie z przyrodą – zmalujmy to razem ! Buczyny w krajobrazie” organizowanym przez Oddział w Lubartowie jak i „Roztocze malowane – Mieszkańcy buczyn” organizowanym przez Oddział w Zamościu.
Śladami buczyn były zorganizowane rajdy piesze i rowerowe: Rajd pieszy „Wiosenny” po Kraszczadach i „Kościuszkowski” po Skierbieszowskim Parku Krajobrazowym współorganizowane przez PTTK Oddział. Im Kazimierza Janczykowskiego w Chełmie, w których wzięło udział ponad 150 osób oraz rajdy rowerowe: w ramach akcji „Wakacje z Lubelskimi Parkami Krajobrazowymi”, w którym wzięło udział ponad 30 osób oraz rajd jubileuszowy z okazji 30’ lecia Skierbieszowskiego Parku Krajobrazowego, w którym wzięły udział 24 osoby, organizowane wspólnie z Chełmskim Klubem Cyklistów PTTK.
Buk pospolity gatunek roku 2025 pojawił się również podczas Światowego Dnia Ziemi na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie oraz na uroczystej gali 7. Ogólnopolskiego Konkursu Moje Roztoczańskie Drzewo.
Pracownicy ZLPK poszczególnych Oddziałów wyruszyli w teren aby odnaleźć i sfotografować najpotężniejsze buki, które są pomnikami przyrody. I tak okazało się, że potężne drzewa można spotkać nie tylko we wcześniej wymienionych parkach krajobrazowych, ale również w Parku Krajobrazowym Lasy Janowskie i Krzczonowskim Parku Krajobrazowym. Piękny pomnikowy buk zwyczajny „Adam Zamoyski” rośnie w zabytkowym parku Muzeum Zamoyskich w Kozłówce na terenie Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego.
Jednym z ważniejszych wydarzeń gdzie stale pojawiał się motyw buka była konferencja z okazji jubileuszu Skierbieszowskiego Parku Krajobrazowego "30 lat między przyrodą a człowiekiem", w której udział wzięło ponad 100 osób. Podczas wyjazdu terenowego uczestnicy mogli na żywo poznać koloryt jesiennych buczyn, które na długo zapadają w pamięci.
Wybór drzewa na gatunek roku Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych okazał się trafnym wyborem. Drzewa są ważnym elementem wzmacniającym piękno krajobrazu. Dzięki naszym działaniom słuchacze zwrócili baczniejszą uwagę na rolę drzew nie tylko w przyrodzie, ale także w życiu człowieka.
Tekst: Paweł Łapiński Dyrektor ZLPK
Małgorzata Grabek ZLPK Oddział w Zamościu
