Mokradła w centrum uwagi - Światowy Dzień Mokradeł 2026

Rokrocznie 2 lutego obchodzimy Światowy Dzień Mokradeł (ang. WWD - World Wetlands Day), który został ustanowiony na pamiątkę uchwalenia Konwencji Ramsarskiej (1971 r.). Tegorocznym tematem przewodnim, ustalonym przez międzynarodowy Sekretariat Konwencji jest „Mokradła i wiedza tradycyjna: celebrowanie dziedzictwa kulturowego”.

Od wielu lat Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych, w ramach obchodów WWD organizuje szereg przedsięwzięć upowszechniających wiedzę o mokradłach. Od pierwszej edycji, nadrzędnym celem Światowego Dnia Mokradeł była i jest potrzeba stworzenia przestrzeni do wymiany wiedzy oraz doświadczeń dotyczących funkcjonowania i ochrony tych cennych przyrodniczo ekosystemów. Tegoroczny Światowy Dzień Mokradeł, już po raz trzeci Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych współtworzy z Instytutem Nauk o Ziemi i Środowisku UMCS, kierując się ideą „razem możemy więcej”.

Młodzież, studenci, praktycy i naukowcy – wspólna przestrzeń do dyskusji o mokradłach 

30 stycznia br. w gmachu Wydziału Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej UMCS w Lublinie odbyły się obchody Światowego Dnia Mokradeł, tym razem skierowane przede wszystkim do młodzieży szkół średnich. W wydarzeniu wzięło udział 172 uczniów z sześciu szkół z Lublina, Świdnika i Dęblina. Oprócz głównych inicjatorów (INOZiŚ UMCS i ZLPK) w organizację aktywnie zaangażowali się członkowie Sekcji Briologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego oraz studenci Wydziału z kierunków: geografia, geoinformatyka, gospodarka przestrzenna, geografia wojskowa i zarządzanie kryzysowe oraz turystyka i rekreacja, w tym działający w kołach naukowych. W wydarzeniu uczestniczyli również zaproszeni goście reprezentujący administrację i instytucje ochrony środowiska, m. in. Pani Emilia Flis – zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska i Zasobów Naturalnych UMWL, Pani Beata Sielewicz – Dyrektor RDOŚ w Lublinie, Pan Marcin Troć – Dyrektor RZGW w Lublinie oraz przedstawiciele Poleskiego Parku Narodowego.

Bagna, miasta i zmiany klimatu – sesja referatowa ekspertów 

Obchody otworzyła dr Jolanta Rodzoś, prof. UMCS, Dziekan Wydziału Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej, a następnie głos zabrali Jego Magnificencja prof. dr hab. Radosław Dobrowolski, Rektor UMCS oraz Pan Paweł Łapiński, Dyrektor Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych. Zwrócili oni uwagę jak ważną rolę pełnią mokradła w funkcjonowaniu naszej planety, ale też wskazali na potrzebę edukacji różnych grup społecznych w tej kwestii.

Sesję wykładową referatem „Bagna i ludzie – kiedyś, teraz i w przyszłości” rozpoczął dr hab. Wiktor Kotowski, prof. UW (Uniwersytet Warszawski, Centrum Ochrony Mokradeł), wybitny specjalista zajmujący się problematyką terenów podmokłych. Kolejna prelekcja, której autorami byli: dr Grażyna Szymczak (Ogród Botaniczny UMCS), dr hab. Stanisław Chmiel prof. UMCS, dr Joanna Sposób, dr Katarzyna Mięsiak-Wójcik (Instytut Nauk o Ziemi i Środowisku UMCS), poświęcona mokradłom miejskim jako elementom adaptacji miast do zmian klimatu, szeroko przedstawiała działania badawcze i aplikacyjne prowadzone w ramach projektu „WaterGardens” (Interreg, Polska-Ukraina), realizowanego z udziałem UMCS.

Ostatnim elementem panelu referatowego była dyskusja o roli młodych w ochronie mokradeł, do której pretekstem było powołanie 21 stycznia br. Młodzieżowego Punktu Kontaktowego Konwencji Ramsarskiej w Polsce. Rozmowę z pełniącym to stanowisko Michałem Szczepańskim przeprowadziła studentka geografii i członkini Studenckiego Koła Naukowego Geografów – Maja Brzózka.

Nauka przez doświadczenie – warsztaty o mokradłach z różnych perspektyw

Istotną częścią wydarzenia był panel warsztatowy obejmujący dziesięć tematycznych zajęć. Uczniowie uczestniczyli m. in. w quizach przyrodniczych, warsztatach botanicznych, odonatologicznych i laboratoryjnych, komputerowych analizach GIS i danych satelitarnych programu Copernicus, a także w warsztatach poświęconych czynnej ochronie mokradeł w obszarach Natura 2000. Zajęcia przygotowali i prowadzili edukatorzy z Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, pracownicy i studenci UMCS, a także przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie oraz Sekcji Briologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego. Uczniowie mieli też możliwość sprawdzenia swojej wiedzy o obszarach wodno-błotnych w konkursie „W krainie bagien i moczarów”, przygotowanym przez Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych. Spośród 30 śmiałków, którzy zgłosili się do konkursu, laureatami zostało 7 szczęśliwców.

Badania, ochrona i popularyzacja wiedzy o mokradłach –  nasza wspólna misja

Obszary wodno‑błotne wschodniej Polski od lat stanowią ważny nurt działalności naukowej i badawczej Instytutu Nauk o Ziemi i Środowisku UMCS oraz istotny przedmiot ochrony dla Służby Lubelskich Parków Krajobrazowych . Organizacja Światowego Dnia Mokradeł jest wyrazem potrzeby popularyzacji wiedzy, integracji środowiska naukowego i instytucjonalnego oraz budowania świadomości znaczenia mokradeł dla klimatu, gospodarki wodnej i zachowania bioróżnorodności.

...Jednak na tym nie koniec tegorocznych obchodów Święta Mokradeł. Na przełomie lutego i marca, w rezerwacie przyrody Bagno Serebryskie w Chełmskim Park Krajobrazowym zaplanowana została akcja czynnej ochrony języczki syberyjskiej - rośliny nierozerwalnie związanej z mokradłami. W pracach terenowych pod nadzorem specjalistów z Ogrodu Botanicznego UMCS, udział wezmą pracownicy Wydziału oraz Służba Lubelskich Parków Krajobrazowych.

Tekst przygotował komitet organizacyjny ŚDM 2026
w składzie: A. Sulima (ZLPK), K. Mięsiak-Wójcik, M. Suchora, S. Wereski, K. Skibiński (UMCS)

Fotografie: Michał Zembrzycki (UMCS)