Wrzelowiecki Park Krajobrazowy
Ośrodek Zamiejscowy w Janowie Lubelskim

Rozporządzenie Wojewody Lubelskiego w sprawie Wrzelowieckiego Parku Krajobrazowego. Link  

Wrzelowiecki Park Krajobrazowy utworzony w 1990 roku położony jest w środkowo-zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Obszar ten cechuje niezwykle urozmaicona rzeźba terenu, którą tworzą strome krawędzie doliny Wisły oraz liczne imponujące wąwozy lessowe, suche doliny, zagłębienia bezodpływowe o charakterze krasowym lub sufozyjnym, a także piaszczyste wydmy i równiny denudacyjne.

Istotnym elementem krajobrazu Parku jest dawny kamieniołom położony na południe od wsi Piotrawin, gdzie odsłania się jeden największych i najpiękniejszych w Europie profili geologicznych ukazujących skały węglanowe bogate w skamieniałości pochodzące z końca okresu kredowego. Jest to również znakomity punkt widokowy na rozległą panoramę doliny rzeki i jej dziczejącego koryta z piaszczystymi plażami - łachami. Na jednej z wiślanych wysp, w pobliżu Kaliszan, odbywają się co roku obozy ornitologiczne.

Niecałe 40% powierzchni parku zajmują lasy ze znacznym udziałem starodrzewu, mające charakter zbliżony do naturalnego. Większe kompleksy leśne występują wzdłuż doliny Potoku Wrzelowieckiego, przepływającego przez centralną część parku. W okolicach Kluczkowic, Franciszkowa i w południowej części parku spotkamy wielogatunkowe bory mieszane z przewagą sosny i dębu oraz grądy z udziałem głównie grabu i dębu.

W krajobrazie parku dominują głównie sady i plantacje owocowe. Sadownikom i ogrodnikom sprzyjają, bowiem w tej okolicy zarówno urodzajne gleby jak i wyjątkowo łagodny klimat. Szczególnie urokliwie wyglądają sady wiosną w porze kwitnienia.

Nasłonecznione zbocza wąwozów oraz wiślanej skarpy są miejscem występowania ciekawych zbiorowisk roślinności stepowej i ciepłolubnej. Szczególnie interesujące zbiorowisko tego typu znajduje się na skarpie w okolicach Kaliszan.

Do najbardziej interesujących gatunków roślin występujących na terenie parku należą gatunki górskie: tojad dzióbaty, tojad mołdawski, paprotnik kolczasty, ciemiężyca zielona i lepiężnik biały, rośliny leśne: wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, parzydło leśne, bluszcz pospolity, barwinek pospolity, naparstnica zwyczajna, turówka wonna, podkolan biały i gnieźnik leśny, gatunki stepowe: wiśnia karłowata, miłek wiosenny, oman wąskolistny, pluskwica europejska i powojnik prosty oraz gatunek piaskolubny - goździk piaskowy.

Wśród fauny muraw kserotermicznych można napotkać wyjątkowo rzadkie okazy, słabo dotychczas zbadanych, bezkręgowców. Do ciekawszych gatunków zwierząt leśnych należy orzesznica oraz borsuk i łasica.  Ptaki wodne gnieżdżące się na stawach w Kluczkowicach reprezentuje m.in. perkoz rdzawoszyi i kokoszka wodna. Na polach uprawnych można usłyszeć coraz rzadszą w Polsce przepiórkę. Na terenie Parku nie ma obecnie rezerwatów przyrody, planuje się utworzenie dwóch rezerwatów leśno-krajobrazowych w celu ochrony najsilniej pociętych wąwozami obszarów porośniętych lasami grądowymi. Jako pomniki przyrody są chronione najcenniejsze okazy dendrologiczne w parku pałacowym w Kluczkowicach oraz grupa starych dębów we Wrzelowcu.

Wrzelowiecki Park Krajobrazowy charakteryzują duże walory kulturowe. Do cenniejszych zabytków należą: gotycki kościół w Piotrowinie z XV w. związany ze znaną legendą o powstałym z grobu Piotrze (Piotrowinie) Strzemieńczyku, barokowy kościół i klasztor bernardynów w Józefowie z XVIII w., również XVIII-wieczny kościół we Wrzelowcu, zespoły pałacowo-parkowe w Kluczkowicach z XIX w. i w Józefowie z pocz. XX w. oraz park podworski w Kamieniu, z pięknym starodrzewem. We wsiach na terenie Parku zachowały się liczne jeszcze zabytki ludowego budownictwa drewnianego, m.in. w Kluczkowicach i Wrzelowcu.

Przez teren parku przebiega znakowany niebieski szlak turystyczny na odcinku Kamień-Piotrawin-Józefów, a w otulinie, koło Chruśliny wytyczono ścieżkę dydaktyczną „Złota Góra” (4 km). Przez park przebiega również znakowany szlak z Kazimierza Dolnego do Kraśnika oraz lokalny szlak rowerowy z Piotrawina do Skrzyniec. Wisła na odcinku sąsiadującym z parkiem stanowi atrakcyjny szlak wodny.

Ścieżka przyrodnicza
ZŁOTA GÓRA

Kolor:
czerwony, ścieżka przyrodnicza oznaczona w terenie piktogramami na drzewach – biały kwadrat z czerwonym paskiem biegnącym po przekątnej z lewego górnego rogu do prawego dolnego.  

Długość:
4 km, czas przejścia ok. 2 godziny

Początek i koniec:

układ współrzędnych 1992 (EPSG2180) X:356307.73, Y:708685.09, N:51o2’8.26”, E:21o58’38.87” miejscowość Chruślina obok budynku Szkoły Podstawowej, znaki kierunkowe do ścieżki przyrodniczej przy drodze powiatowej nr 2637L,

Przebieg trasy:

Szkoła Podstawowa w Chruślinie – Złota Góra – Szkoła Podstawowa w Chruślinie

Uwagi praktyczne:

Na ścieżkę warto wybrać się wczesną wiosną w trakcie kwitnienia sadów oraz jesienią przed zbiorami jabłek. Ze względu na podłoże lessowe wycieczkę należy zaplanować w dni pogodne. W dni deszczowe trasa staje się zbyt błotnista.

Krótka charakterystyka ścieżki:

Ścieżka ma kształt pętli i zaczyna się obok Szkoły Podstawowej w Chruślinie. Poprowadzona jest zboczem doliny rzeki Podlipie, dalej skręca w kierunku jej wierzchowiny, porozcinanej siecią wąwozów lessowych i porośniętej lasem. Odnoga ścieżki dochodzi do śródleśnej polany, na której znajduje się pomnik powstańców styczniowych. Następnie, po przejściu przez las, wraca wśród sadów do Szkoły w Chruślinie.

 

Szczegółowy opis ścieżki przyrodniczej Złota Góra

Przystanek 1

Szkoła Podstawowa w Chruślinie

Ścieżka zaczyna się obok tablicy informacyjnej znajdującej się przy Szkole Podstawowej w Chruślinie. Szkoła powstała w 1916 r., a w obecnym budynku mieści się od 1968 roku. Od 2003 r. posiada Wojewódzki Certyfikat Szkoły Promującej Zdrowie. W szkole funkcjonują różne koła zainteresowań, jak: Koło Młodych Ekologów, Liga Ochrony Przyrody - realizujące projekty popularyzujące wiedzę o przyrodzie i jej ochronie. Przy szkole znajduje się tablica odsłonięta jesienią 1993 r. upamiętniająca 65 rocznicę powstania Ligi Ochrony Przyrody. Po zapoznaniu się z przebiegiem ścieżki, trzeba udać się drogą asfaltową w kierunku zachodnim. Ze względu na duże nasilenie ruchu kołowego należy zachować szczególną ostrożność.

Przystanek 2

Dolina rzeki Podlipie

Po lewej stronie trasy widzimy dolinę rzeki Podlipie. Jest to niewielki ciek wodny będący dopływem rzeki Wyżnicy. Wzdłuż rzeki poprowadzona jest południowa granica otuliny Wrzelowieckiego Parku Krajobrazowego.

Po przejściu ok. 600 m, na skrzyżowaniu z drogą polną obok krzyża, skręcamy w prawo i idziemy w kierunku północnym. Trasa przebiega dalej utwardzoną drogą polną, która wiedzie kotliną otoczoną wzniesieniami pokrytymi kilkumetrową warstwą utworów lessowych. Wody opadowe oraz roztopowe wyrzeźbiły w nich sieć wąwozów lessowych porośniętych żyznymi lasami. W końcowym odcinku kotliny widoczne są po lewej stronie tarasy utworzone z wąskich działek, na których rosną drzewa i krzewy owocowe.

Przystanek 3

Głębocznica lessowa

Po przejściu ok. 1500 m, na końcu kotliny ścieżka dochodzi do ściany lasu, gdzie znajduje się rozwidlenie dróg. W miejscu tym odnoga ścieżki skręca w pierwszą drogę w lewo i biegnie przez las głębocznicą lessową w kierunku północnym. Droga wcina się w pokrywę lessową tworząc głęboki wąwóz o stromych, prawie pionowych ścianach, przerośniętych korzeniami rosnących na wierzchowinie drzew. Wpatrując się uważnie można tu zobaczyć „pełzające” drzewa, rosnące na stromych ścianach, a także kilka stanowisk paprotki zwyczajnej.  

Przystanek 4

Złota Góra – pomnik powstańców

Po ok. 120 m kończy się głębocznica i ścieżka skręca ostro w lewo, a następnie biegnie w kierunku południowym nad głębocznicą do pomnika powstańców styczniowych. W miejscu tym rozegrały się dwie bitwy. Pierwszą stoczyły w dniu 30 maja 1863 r. oddziały dowodzone przez pułkownika Lelewela-Borelowskiego. Powstańcy ponieśli straty i wycofali się przez Lasy Lubartowskie do Garwolina. Okoliczni mieszkańcy nazwali to miejsce „Parszywą Górą”. Druga bitwa rozegrała się 4 sierpnia 1863 r. Gen. Michał Heidenreich-Kruk odparł trzykrotny szturm wojsk carskich i dokonał kontrataku. Powstańcy ścigali uciekających aż do Urzędowa, gdzie toczyli z nimi walkę. Zwycięstwo nad silniejszym przeciwnikiem i zmuszenie go do ucieczki z pola bitwy sprawiło, że Parszywą Górę nazwano Złotą Górą i ta nazwa przetrwała. Bitwę upamiętnia pomnik wystawiony tu w 1929 r. oraz tablica pamiątkowa ufundowana w 130 rocznicę bitwy. Po chwili zadumy nad tragiczną historią naszego narodu schodzimy z powrotem głębocznicą do rozwidlenia dróg. Następnie mijamy po lewej stronie dwie odnogi wąwozów, którymi przebiegają mało uczęszczane leśne drogi. Obieramy trzecią drogę i wspinamy się ostro pod górę przez las. Idąc wcinającymi się w podłoże koleinami możemy zaobserwować proces powstawania głębocznicy lessowej.

Przystanek 5

Las

Następnie na odcinku ok. 400 m trasa wiedzie przez las grądowy. Jest on częściowo przekształcony przez człowieka na skutek masowego wprowadzania drzewostanu sosnowego. Lasy grądowe porastające okoliczne wąwozy charakteryzują się występowaniem wielu gatunków rzadkich i chronionych roślin.
Pospolicie rośnie tu: parzydło leśne, barwinek, bluszcz pospolity, kopytnik zwyczajny, wawrzynek wilczełyko, paprotka zwyczajna i paprotnik kolczysty. Na nielicznych stanowiskach występują: widłak wroniec, lepiężnik biały, ciemiężyca zielona, pluskwica europejska, kostrzewa leśna i naparstnica zwyczajna. Następnie ścieżka wychodzi z lasu na wierzchowinę, która osiąga tu wysokość bezwzględną 202,8 m n.p.m.

Przystanek 6

Punkt widokowy na wierzchowinie

Dalszą część ścieżki poprowadzono wierzchowiną wśród sadów. Po przejściu ok. 200 m, licząc od ściany lasu, ścieżka skręca w prawo i schodzi po stoku w kierunku południowym. Po prawej stronie mija zalesiony wąwóz lessowy. Rozciągają się stąd rozległe widoki na dolinę Podlipia, wzdłuż której ulokowane są zabudowania wsi Chruślina i leżącej po przeciwnej stronie rzeczki Owczarni. Koryto rzeki Podlipie wyznaczają nadwodne zadrzewienia. Są to głównie olchy, wierzby i topole. Ścieżka dochodzi do drogi asfaltowej, skręca w prawo i prowadzi do szkoły, przy której był jej początek.

(Źródło: Wrzelowiecki Park Krajobrazowy – przewodnik przyrodniczy, wydawca: Starostwo Powiatowe w Opolu Lubelskim i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Opolu Lubelskim, we współpracy z Lasami Państwowymi Nadleśnictwo Kraśnik, Zespołem Lubelskich Parków Krajobrazowych w Lublinie i Muzeum Regionalnym w Kluczkowicach, Wydawnictwo Lipiec 2012).

 

 

Galeria zdjęć

Dane teleadresowe

Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych

Ośrodek Zamiejscowy w  Janowie Lubelskim

ul. Bohaterów Porytowego Wzgórza 35

23-300 Janów Lubelski

tel.: 15 872 13 74

email:janowlubelski.zlpk@lubelskie.pl