Strzelecki Park Krajobrazowy
Ośrodek Zamiejscowy w Chełmie

Strzelecki Park Krajobrazowy został utworzony w 1983 roku. Park chroni zwarty kompleks Lasów Strzeleckich wraz z fragmentem doliny Bugu. Charakteryzuje się równinną rzeźbą terenu urozmaiconą jedynie niedużymi pagórkami. Najbardziej wyraźną formą ukształtowania terenu jest rozległa dolina Bugu. Koryto rzeki wcięte jest na głębokość do 5 m. Bug jest rzeką, która zachowała swój naturalny charakter, tworzy ona liczne zakola i starorzecza nazywane tu bużyskami.

Zdecydowaną większość terenu Strzeleckiego Parku Krajobrazowego zajmują lasy. Tworzą one zwarty kompleks leśny, podzielony jedynie w południowej części przez malownicze łąki w dolinie Ubrodownicy. Wśród  typów siedliskowych lasu największą powierzchnię zajmuje las świeży, las mieszany świeży i las wilgotny. W drzewostanie przeważa dąb szypułkowy, sosna i grab. Jako domieszki występują brzoza, jawor, osika, jesion, lipa drobnolistna, olsza czarna. Większość drzewostanów charakteryzuje się wielogatunkowym składem i wielopiętrowością. Dominującym zbiorowiskiem jest grąd subkontynentalny w odmianie wołyńskiej. Charakteryzuje się on dużym udziałem w runie gatunków ciepłolubnych, takich jak: storczyk kukawka i pluskwica europejska, ciemiężyca czarna, dzwonecznik wonny, powojnik prosty. Roślinami występującymi w lesie są: obuwik pospolity, buławnik wielkokwiatowy i czerwony, mieczyk dachówkowaty, naparstnica zwyczajna, parzydło leśne, lilia złotogłów, orlik pospolity. Las charakteryzuje się dużym udziałem dębu oraz występowaniem tzw. sosny matczańskiej, która stanowi lokalny ekotyp sosny zwyczajnej i cechuje się dachówkowato ułożoną korą. Sosna matczańska występuje na licznych stanowiskach w jednym z dwóch rezerwatów parku – w rezerwacie leśnym „Liski”. Ponadto rezerwat ten chroni drzewostany dębowo-sosnowe na siedliskach grądowych, które osiągają wymiary drzew pomnikowych. Spotykamy tu chronione gatunki roślin: kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny, podkolan biały, listera jajowata, lilia złotogłów, barwinek pospolity.

Łąki Strzeleckiego Parku Krajobrazowego powstały głównie w wyniku odlesienia dolin rzecznych. Dominują wśród nich bogate florystycznie łąki kośne. Możemy na nich spotkać liczne rośliny łąkowe: pełnik europejski, goździk pyszny, zerwa kulista, skalnica ziarenkowata, czosnek kątowaty, starodub łąkowy, czarcikęsik Kluka, groszek szerokolistny – bardzo rzadki, posiada jedynie kilka stanowisk w kraju.

Dzięki swemu naturalnemu charakterowi Strzelecki Park Krajobrazowy stanowi ostoję wielu gatunków zwierząt. Najdokładniej rozpoznana jest awifauna tego terenu. Godnym uwagi jest fakt, że w Lasach Strzeleckich znajduje się jedno z największych w Polsce lęgowisk orlika krzykliwego, trzmielojada, dzięcioła średniego i muchołówki białoszyjej. Dla ochrony stanowisk lęgowych orlika krzykliwego – gatunku herbowego Parku, utworzono rezerwat faunistyczny „Siedliszcze”. Ponadto, Strzelecki Park Krajobrazowy to jedna z dziesięciu najważniejszych w kraju ostoi lęgowych muchołówki białoszyjej, która osiąga tu północną granicę zasięgu występowania. Jest to także, miejsce rekordowych zagęszczeń w skali kraju ptaków szponiastych m.in.: myszołowa, trzmielojada i krogulca. Ponadto, lasy są miejscem lęgowym dla m.in.: dzięcioła czarnego, jarząbka, muchołówki małej oraz dla objętego ochroną strefową bociana czarnego. Awifauna parku jest reprezentowana nie tylko przez ptaki leśne, ale także przez ptaki zasiedlające piaszczyste skarpy wzdłuż Bugu: brzegówkę i zimorodka, ptaki związane z łąkami: błotniaka stawowego i łąkowego oraz ptaki zasiedlające skraje rzek i zarośla: remiza i strumieniówkę. We wsiach Matcze i Skryhiczyn znajdziemy kolonie bociana białego.

W śródleśnych podmokłościach i oczkach wodnych Lasów Strzeleckich możemy spotkać jednego z najrzadszych gadów - żółwia błotnego – gatunku zagrożonego wyginięciem w skali Europy. Należy nadmienić, że w Lasach Strzeleckich występuje jedna z najliczniejszych w kraju populacji motyla – przeplatki maturny, którego występowanie związane jest obecnością wilgotnych lasów i podmokłych łąk. Jaja składa na liściach jesionu wyniosłego. Gąsienice żerują na jesionie do jesieni, natomiast zimują w ściółce.

Wśród ssaków parku możemy spotkać bobra, wydrę, a także nietoperze m.in. nocka Bechsteina i mopka.

Lasy Strzeleckie przed II wojną światową stanowiły część ordynacji zamojskiej. W ich centrum, w Maziarni Strzeleckiej, zachował się pałac myśliwski Zamoyskich z początku XX w. Podczas II wojny światowej Lasy Strzeleckie były miejscem schronienia partyzantów. Warta obejrzenia jest wieś położona nad Bugiem – Skryhiczyn, gdzie jeszcze ocalał pomnik wystawiony przez Wilhelma Bergemana w XIX w. w miejscu tragicznej śmierci jego córki zabitej przez piorun. W otulinie parku, w miejscowościach Kopyłów i Stefankowice znajdują się zespoły dworskie z zabytkowymi parkami z XIX w. Ponadto, niezwykle interesujące są miejscowości znajdujące się w pobliżu Strzeleckiego Parku Krajobrazowego: Dubienka i Horodło. W obu miejscowościach zachowały się dawne układy urbanistyczne. Pod Dubienką znajduje się Kopiec upamiętniający bitwę Kościuszkowską w 1792 r., a w Horodle - kopiec upamiętniający unię horodelską zawartą w 1413 r. oraz kościół i klasztor dominikanów (barokowy z XVIII w.) oraz duże grodzisko nad Bugiem.

Przez teren parku przebiegają dwa znakowane piesze szlaki turystyczne oraz Nadbużański Szlak Rowerowy.

Galeria zdjęć

Dane teleadresowe

Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych

Ośrodek Zamiejscowy w Chełmie

Pl. Niepodleglości 1

22-100 Chełm

tel.: 82 562 75 76

email: chelm.zlpk@lubelskie.pl